شعر کودک

دوستان سلام . مقولهء شعر کودک در تمام دنیا یک اصل به شمار می رود ، ولی متاسفانه این مقوله در کشور ما هیچگاه جدی گرفته نشده است .ازاین رو می بینیم که در عرصهء ادبیات کودک ، به اندازهء انگشتان دست خود ،مجموعه شعر کودک نداریم . خوشبختانه در این دوسه سال اخیر خبر های خوش آیندی به گوش می رسد ، که چندی قبل خبر چاپ سه مجموعه شعر کودک را که درشهر باستانی هرات انتشار یافته بود ،در این جا تقدیم شما خوبان کردم .

از این که این مجموعه ها مورد توجه دوستان ما قرار گرفه است جای بسیار امید واری در ادبیات کودک است .آقای محمد یعقوبی از دوستان ما در انجمن قلم هرات نگاهی منتقدانه به این مجموعه ها داشته است که آنرا چندی پیش در وبلاگ این انجمن گذاشته بود اگر خودخواهی ندانید در این پست آن مطلب را می آورم .با این یاد آوری که آقای یعقوبی فکر میکنم نوشته اش را دوباره خوانی نکرده است و دارای چند اشتباه تایپی بود که من با اجازه او اصلاحش می کنم .دوست دارم اگردوستانی دیگری این کتاب را دیده باشند نظرات شان را بدانم .

همه مي دانيم و خوب مي دانيم كه آيندۀ افغانستان وابسطۀ به آموزش و پرورش صحيح كودكان و نوجوانان امروز ماست . در اين ميان نقش ادبيات كودك كاملا بارز است. انتقال مفاهيمي چون عدالت، آزاديخواهي، اسطوره هاي مذهبي و ملي، نوع دوستي، وطن پرستي و غيره از اين طريق نقش به سزائي در شكل گرفتن صحيح ذهنيت اطفالمان دارد. چنين است كه جامعۀ سالم و داراي مدنيت چنين براي آموزش صحيح كوچكترين و بنيادي ترين عضو جامعه بها مي دهد.

اين مختصر مقدمه اي بود كه به شما سه كتاب ارزشمندي كه اخيرا در هرات به چاپ رسيده است را معرفي كنم. "گلهاي باغ كابل"، " پرنده باش " و "شهر گلها " سه مجموعۀ شعر كودك است كه توسط ليسۀ خصوصي توحيد به چاپ رسيده است. شعرهاي كتاب اول از محمد سرور رجائي و تصاوير توسط زهرا جوادي كشيده شده است. اگر مقايسه اي بين اين سه مجموعه داشته باشيد مي بينيد كه شعرهاي گلهاي باغ كابل برتر از دو مجموعۀ ديگر مي نمايد. طوريكه رجايي به موضوعات متنوعي از جمله اسطوره هاي مذهبي، وحدت ملي و عنعنات ملي به خوبي پرداخته است. تصاوير آن كتاب نيز خيلي بومي مينمايد. " جشن گل " شعر خوبي است از اين دست كه از اقوام مختلف افغانستان چنين به خوبي نام مي گيرد:

 

در ميله جاي كابل

با نام و ياد كودك

در جشن گل نشستند

خورشيد هاي کوچک

مانند آفتاب است

اين دختر هزاره

چشمش شبيه بادام

دستش پر از ستاره

زرمينه دختران را

تا قندهار برده

ديدم لبان سرخش

شايد انار خورده

وقتي كه مي برآيد

اين شوخ تاجيك از در

بر دور چادر او

پروانه مي زند پر

پيراهنش كه سبز است

گلچهره يا بهار است

آن نونهال ازبك

او لاله ي مزار است

اين دختران افغان

گلهاي باغ كابل

ریحان،بنفشه ، نرگس

مریم ،شکوفه ،سنبل

 

از اين كه بگذريم شعر زيباي بچه ها و كوچه است كه در آموزش مفاهيم ديني سخت مؤثر است :

 

كوچه ها سكوت

كوچه ها سياه

گريه مي كنند

آسمان و ماه

كوچه ها غريب

بچه ها غمين

كربلا كجاست

روي اين زمين

بچه ها همه

تكيه ساختند

كوچه را پر از

گريه ساختند

سينه مي زنند

بچه ها مدام

چون فرشته ها

مي دهند سلام

تكيه بي چراغ

گريه بي صدا

مي رسد به گوش

ذكر يا خدا

ناگهان وزيد

بوي خوش عجيب

بوي خوش تر از

بوي نان و سيب

تكيه شد پر از

شور يا حسين

كوچه شد پر از

نور يا حسين

 

مجموعۀ پرنده باش كه حاوي 12 قطعه شعر از پروين پژواك و با تصويرگري هژبر شينواري همراست چنين در ذهن تداعي مي كند كه شعرها به خاطر تصاوير سروده شده اند، چرا كه تصاوير آنقدر قوي مي نمايد كه شعرها در كنارشان سخت كمرنگ جلوه مي كند. اما متأسفانه اكثر تصاوير غير بومي است و براي كودكان افغانستاني غريب به نظر مي رسد. شايد علت آن زندگي دراز مدت آقاي شينواري در غرب باشد. به هر صورت بر خلاف شعرهاي مجموعۀ گلهاي باغ كابل كه اكثرا قالب چارپاره را بكار برده اين مجموعه داراي تنوع در قالب هاي شعري است. شايد يكي از بهترين شعرهاي اين مجموعه شعر لَلُو باشد :

 

حالي دگه شَو مي شه

بچه گكم خَو مي شه

باز صبا افتَو مي شه

روز ما هم نَو مي شه

يخ هاي بام و كوچه

همگي شان اَو مي شه

گندم هاي طلايي

ها بخير درَو مي شه

دشمنا و دشمنا

پاي شان لكتَو مي شه

تمام، قصه ي شَو مي شه

روز ما هم نو مي شه

 

مجموعۀ شهر گلها كه با تصويرگري ام البنين حسيني و محمد حسين جعفري همراست حاوي 10 شعر از كارهاي غلام حسین بومان است. اين مجموعه از نظر كيفيت شعرها و تصاوير حد وسط دو مجموعۀ فوق الذكر است.

قابل ذكر است كه هر سه ي اين مجموعه ها توسط نويسندۀ خوب كشورمان محمد حسين محمدي ويراستاري گرديده و {هر یک}به تيراژ 2000 جلد در چاپخانۀ مهر حبيب به كيفيت خوب به چاپ رسيده است.

براي همگي اين عزيزان از خداوند توفيق مزيد استدعا داريم. به اميد ديدن كارهايي بيشتر از اين دست. شاد و خرم باشيد.

 

محمديعقوبي

1/6/1386

 

 

 

روز جهانی کودک

سلام بچه های سر افراز سرزمینم . بازم روز جهانی کودک فرا رسید اول ازهمه چیز این روز مبارک را برای همه کودکان جهان به خصوص برا شما نازنینان تبریک می گویم . امید وارم که دیگر در هیج جای دنیا جنگ نباشد ، گرسنگی نباشد ، بیماری نباشد وهیچ کودکی گرفتار مشکل نباشد، درس بخوانندواز کودکی شان لذت ببرند . من امروز از این جا ،از تهران باغچه باغچه لبخند وشادمانی ام را برای تو و تمام کسانی که روز جهانی تورا احترام می گذارند ،تقدیم میکنم .راستی بچه ها دیروز به احترام کودکان افغانستان مراسمی در تهران با همکاری انجمن حمایت از کودکان وزنان پناهنده(حامی) و مجمع فرهنگی امیر المومنین(ع)بر گذار شد .در این مراسم خانم مریم نشیبا قصه گوی خوب کودکان در رادیو تهران ،برای بچه های مهاجر قصه گفت .من هم برای بچه ها شعر خواندم . دراین محفل خانم اشرفی رییس انجمن حامی ، آقای موسوی مسول مجمع فرهنگی امیر المومنین(ع) سخن گفتند. در ادامه چند تن از کودکان نیز شعر و متن ادبی خواندند وبعد پای سخرانی بسیار دلنشین روحانی جوان افغانستان آقای موسوی نشستند.این محفل با اهدای جوایز به شاگردان ممتاز مدرسه امیرالمومینین صرف افطار به پایان رسید .دراین مراسم نزدیک به دوصد نفر از کودکان ،معلمین مدرسه ،جمعی از مسولین انجمن حامی و اولیا شاگردان حضور داشتند. آری دیروز تمام جهان برای تو دست تکان دادند و روزت مبارک گفتند .روزت مبارک کودکان سرزمینم.